Geçtiğimiz günlerde Instagram’da bir takipçim bana yazılarımı beğendiğini söyledi. Ardından da “bunlar senin kendi fikirlerin mi, yoksa bir yerden mi alıyorsun?” diye sordu. Ben de kısa bir cevap verdim: Bu fikirler, tükettiğim şeylerin bende bıraktığı izlerden çıkıyor. Kitaplardan, dinlediğim podcastlerden, izlediğim filmlerden, yaptığım sohbetlerden. Sonra düşündüm, aslında bu konuyu biraz daha açabilirim. Çünkü hepimiz hayatın her anında bir şeyler tüketiyoruz. Kitap, sosyal medya, dizi, film, haber, arkadaş muhabbeti… Fark etsek de fark etmesek de sürekli tüketim halindeyiz. Peki asıl soru şu: Biz neyi tüketiyoruz gerçekten? Bu yazıda tüketimle üretim arasındaki bağlantıyı kendi bakış açımdan anlatmak istedim.
Seçicilik ve Kalite
Gün içinde sürekli tüketime maruz kalıyoruz. Farklı mecralardan bilgi alıyoruz, ya da bir arkadaşla kahve içerken yaptığımız sohbetten bile bir şeyler tüketiyoruz. Ama şunu netleştirmek lazım: Her tüketim eşit değildir. Bazıları sadece vakit öldürür, bazıları ise gerçekten besler. İkisinin arasındaki farkı anlamak çok önemli. Çünkü besleyici içerikler ufkumuzu açar.
İyi bir tüketici, doğru kaynaklardan beslendiğinde ve seçici olduğunda zihnini çok daha hızlı geliştirir. Mesela Instagram’da algoritmayı düşünün. Siz ne izlerseniz, size onu göstermeye başlar. Sürekli komik videolar izlerseniz hesabınız sadece onlarla dolar. Ama bilgi verici içerikleri izlemeye başladığınızda, zamanla hesabınızın size bunları sunduğunu fark edersiniz. Fitness videoları izlerseniz, önünüze fitness içerikleri düşer. Yani algoritma aslında sizi besliyor, sizin seçimlerinize göre şekilleniyor. Bu mantık sadece Instagram için değil, hayatın geneli için de geçerli. Siz ne görmek istiyorsanız onu görürsünüz.
Ben kendi adıma örnek vereyim. İki hesabım var: biri şahsi, biri içerik üretimim için. Şahsi hesabımda bazen kafa dağıtmak için komik videolar izliyorum. Çünkü insanın ara sıra buna da ihtiyacı var, gülmek iyi geliyor. Ama içerik üretim hesabımda durum tamamen farklı. Reels kaydırmaya başladığımda sadece ilgi alanıma giren, besleyici içerikler görüyorum. Çünkü seçiciyim. Bu da bana şu avantajı sağlıyor: Algoritma beni daha çok besliyor, zihnimi açıyor ve beni üretici kılıyor.
O yüzden mesele aslında oranı ayarlamak. Komik içeriklere de arada göz atmak normal, hatta gerekli. Ama tüketimin büyük kısmını kaliteli içeriklere kaydırdığınızda, hayatınızın da geliştiğini fark ediyorsunuz.
Doğru Kaynakların Etkisi
Tükettiğimiz kaynakların etkisi düşündüğümüzden çok daha büyük. Beynimiz yeni bir şey öğrendikçe sürekli bağlantılar kuruyor. Her bilgi, sinapslar arasında yeni yollar açıyor. Ne kadar çeşitli ve kaliteli bilgiyle beslenirsek, o kadar çok yeni bağlantı oluşuyor. Yani doğru içerikler aslında beynimizin kablolarını güçlendiriyor diyebiliriz.
Üstelik beynimiz esnek bir yapıya sahip. Buna “nöroplastisite” deniyor. Yeni şeyler öğrendikçe beynimiz kendini yeniden şekillendiriyor. Kaliteli kaynaklarla beslendiğimizde bu esneklik artıyor, beynimiz daha hızlı ve daha yaratıcı hale geliyor.
Burada bir başka nokta da çeşitlilik. Sadece tek bir konuya odaklanmak yerine farklı alanlardan bilgi almak beynin öğrenmesini hızlandırıyor. Mesela sadece psikoloji değil; biraz tarih, biraz biyoloji, biraz felsefe okuduğunuzda zihniniz bu parçaları birleştirmeye başlıyor. Bu birleşimden yeni fikirler çıkıyor. Aslında orijinallik de tam olarak buradan doğuyor. Orijinallik, sıfırdan bir şey yaratmak değil; farklı kaynaklardan öğrendiklerimizi zihnimizde yeniden yoğurmak.
Doğru tüketim bize daha zengin bir malzeme havuzu sağlıyor. Malzeme kaliteli olduğunda çıkan fikir de kaliteli oluyor. O yüzden neyle beslendiğimiz çok önemli. Kaynaklar zaten belli: kitaplar, podcastler, araştırmalar, kaliteli insanlarla geçirilen zaman… Özellikle insan ilişkileri bu noktada çok kritik. Seni besleyen, düşündüren, geliştiren bir çevre adeta kaldıraç etkisi yaratıyor.
Tüketimden Üretime Geçiş
Tüketimden üretime geçişin en önemli noktası, kaliteli kaynaklardan aldığımız bilgileri zihnimizde yeniden yoğurmak. Bu bazen yepyeni bir fikir doğurur, bazen de var olan bir fikri alıp onu geliştirmenizi sağlar. Bir de işin paylaşma boyutu vardır. O fikirleri sadece kafanda tutmakla kalmaz, onları bir arkadaşına anlatmak, sosyal medyada paylaşmak ya da bir blog yazısına dönüştürmek istediğinde artık üretici pozisyonuna geçmiş olursun.
Tabii bunun için kendine düşünce alanları yaratman gerekir. Yani tüketmek tek başına yetmez. Okuduktan, dinledikten ya da izledikten sonra üzerine düşünmek, kafa yormak, bazen bir beyin fırtınası yapmak şarttır. Doğru kaynaklarla beslendikten sonra kendine dinlenme ve düşünme zamanı tanırsan, paylaşma isteği de kafanda belirmeye başlar. İşte o noktada üretici zihniyete geçersin. Ve üretici zihniyetin faydasını, bir şeyler üretmeye ve paylaşmaya başladığında daha net fark edersin.
Ben mesela şu anda düşüncelerimi yazıya döküyorum. YouTube kanalım bir süredir aktif değil ama birkaç senaryo hazırladım, yakında orada da içerik üretmeye devam edeceğim. Instagram ve TikTok’ta düşüncelerimi kısa formatlarda paylaşıyorum. Bu paylaşımlar sayesinde fikirlerim zihnimde daha da kalıcı hale geliyor. Ve şunu önemsiyorum: Paylaştığım şeylerin mutlaka benim için doğru ve kaliteli olması. Bir içerik sadece popüler diye asla paylaşmam. Benim yaptığım, farklı kaynaklardan topladıklarımı kafamda harmanlayıp kendi süzgecimden geçirmek. İşte bu noktada gerçek anlamda üretici konumuna geçiyorum.
Eğer sen de blog yazıyorsan bu zihniyeti çok iyi biliyorsundur. Eğer sadece okuyorsan ve başlamayı düşünüyorsan, aslında bekleyecek bir şey yok. Yeter ki doğru şeyleri tüket, doğru noktalara odaklan. Çünkü doğru beslenen bir zihin, er ya da geç üretmek isteyecektir.
Sonuç olarak, iyi bir tüketici olmak hayatın her alanında kaliteyi artırır. Bunun amacı illa içerik üretmek olmak zorunda değil. Kendini geliştirmek isteyen herkes için kaliteli tüketim, temel bir beceri. Yazıyı buraya kadar okuduysanız teşekkür ederim. Son zamanlarda düşünmek, fikir üretmek ve orijinallik üzerine çok kafa yoruyorum. Bu yazıda da aklımdan geçenleri paylaşmak istedim. Umarım faydalı olmuştur. Bir sonraki yazıda görüşmek üzere.
